10- Virtüoz Sözcüğü Üzerine

VİRTÜOZ SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE


Sevgili okurlarım;

Virtüoz sözcüğü, bir Fransızca sözcüktür. Türk Dil Kurumu’nun Türkçe Sözlük’ünde bu sözcük: “Herhangi bir müzik aracını büyük ustalıkla çalabilen sanatçı.”  olarak tanımlanmış.

Gerçi yukarıdaki tanım bütünüyle doğru sayılmaz. Çünkü, müzik aracı terimi yerine enstrüman ya da çalgı sözcüklerini kullanmaktayız. Doğrusu bu sözcüklerdir. Çalgı, bir araç mıdır düşünmek gerek! Ayrıca ustalıkla çalgı çalan kişilere sanatçı değil yorumcu deriz. Sanatçı olmak başka şeydir, yorumlayan olmak başka şey.

Fransızca olan virtüoz sözcüğü yerine bir Türkçe sözcük kullanmamız gerekmez mi? Üstüne üstlük, Türkçe Sözlük’ün vitüoz tanımında, virtüoz sözcüğü yerine kullanılması gereken sözcük de farkında olunmadan kullanılmış. Usta sözcüğü!

Yine Türkçe Sözlük’de usta sözcüğü şöyle tanımlanmış: “Usta is. Far. Üstad. 1- Bir zanaatı gereği gibi öğrenmiş olan ve kendi başına yapabilen kimse. 2- Sanat öğreticisi. 3- Zanaatçılar için san. 4- Eli uz, işinin eri, becerikli. 5- Osmanlı imparatorluğunda saraydaki cariye ve hizmetlilerin kıdemlilerine verilen ad. 6- Akıl veren veya öğreten.”

Bu tanıma/tanımlara bakıldığında, bir çalgıyı iyi derecede çalan kimseye üstad ya da usta denilmesinin ne kadar yerinde olacağını ayrıca anlatmaya gerek yoktur sanırım.

Virtüoz sözcüğü, bütün Avrupa dillerinde kullanılmaktadır. Bu nedenle kimi okurlarım bu sözcüğün uluslararası bir sözcük olduğunu ve dilimizde de kullanılabileceğini söyleyebilirler. Ancak unutmayalım ki Avrupa dilleri, Latince kökenlidir. Dolayısıyla Avrupa dillerinin hepsinde bu sözcüğün olması gayet doğaldır. Ancak Türkçe’miz Latin kökenli değildir. Dilimiz sözcük türetmeye en yatkın dillerden biridir. Ayrıca sözcük dağarcığımız da olağanüstü geniştir.

Sonuç olarak, virtüoz sözcüğü yerine üstad ya da usta sözcüklerinin kullanılması son derece yerindedir. Sunucularımızın, Geleneksel Türk Sanat Müziği’nin büyük besteci ve yorumcusu olan Tanburi Cemil Bey’in ismini; “Tanbur Üstadı Tanburi Cemil Bey” ya da “Tanbur Ustası Tanburi Cemil Bey”  olarak sunmaları kulağa çok hoş gelecektir. “Tanbur Virtüozu Tanburi Cemil Bey”   söyleminin kulakta bıraktığı kirli etkiyi ve  yorumunu da siz değerli okurlarıma bırakıyorum. Sağlıcakla kalınız.



Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam66
Toplam Ziyaret189702
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar3.94973.9655
Euro4.63454.6531
Hava Durumu
Anlık
Yarın
6° -3°
Saat